Tagarchief: Bhalotra rapport

Artikel BN/De Stem: Provincie blijft de plank mis slaan. Bhalotra

Donderdag 19 december 2002 – MOERDIJK – Het is te betreuren dat de provincie de gerenommeerde landschapsarchitect Ashok Bhalotra heeft ingezet om het product Moerdijkse Hoek aan de man te brengen. Bhalotra kreeg de gelegenheid heerlijk te dagdromen over Moerdijk II. Maar daar zijn de provinciale plannen toch iets te serieus voor.
De architect moest van de provincie een eerste visie geven. Geen panklaar voorstel voor Provinciale Staten, maar een ‘denkrichting’. Den Bosch koos niet voor niets voor het gezaghebbende bureau Kuiper Compagnons. De grensverleggende ontwerpen van dit bureau zijn alom bekend, zoals Kattenbroek in Amersfoort en City Fruitful in Dordrecht.
Niet gehinderd door enige beperking ging Bhalotra aan de slag. Hij kwam dan ook met revolutionaire plannen. Het liefst wil hij bedrijven zo dicht mogelijk bij elkaar plaatsen om het landschap te sparen. Dat kan in horizontale zin door gebouwen te clusteren en dat kan in verticale zin door bedrijven te stapelen. Een ander idee is het terrein aan te leggen en er vervolgens een parkachtig landschap als een deken overheen te trekken.
Prachtig
Schitterend, prachtig en Bhalotra kan het nog erg mooi vertellen ook. Niemand kan toch tegen zo’n mooi aangelegd industrieterrein zijn? “In de etalage ziet het er altijd veel mooier uit dan in werkelijkheid”, relativeerde het Bergse Statenlid Louis van der Kallen dinsdag terecht.
De Nederlandse zuinigheid rechtvaardigt toch wel de vraag wat al dat bijzonders gaat kosten.
Volgens Bhalotra valt dat best mee, meldde hij bij de presentatie in Zevenbergen. “Een industrieterrein met een landschapsdeken kost zeven à negen procent meer dan een normaal terrein”, zei hij en niemand geloofde dat.
Realisatie van een Moerdijkse Hoek zoals Ashok Bhalotra dat ziet, is onhaalbaar. Nergens zijn de fantastische ideeën van de architect uitgevoerd. Hij zegt zelf niet meer dan een denkrichting aan te geven. Maar hoe vertaalt zich dat naar de realiteit als een glasverwerkend bedrijf, een melkpakkenfabrikant en een aubergine-kweker moeten worden gestapeld?
Voorts is het gekozen p.r.-traject van de provincie andermaal uitermate ongelukkig. Dat bleek ook wel toen de informatieavond in Zevenbergen begon. Tegenstanders van Moerdijkse Hoek riepen: ‘U presenteert hier een eerste inrichtingsvisie op het terrein, terwijl nog niet eens besloten is of Moerdijkse Hoek er überhaupt wel moet komen.’ Een ander: ‘Is dit democratie?’ En weg waren ze.
Korreltje zout
Gedeputeerde dr. Eric Janse de Jonge had de bijeenkomst geopend met de waarschuwing het gepresenteerde met een korreltje zout te nemen. “Het zijn voorstellen van een architect. Het is slechts een denkrichting. Het is geen voorstel aan Provinciale Staten of Gedeputeerde Staten.”
Maar Janse de Jonge en zijn p.r.-team moeten toch weten dat het zo niet werkt. Waarom laat een gevierd architect zijn ideeën los terwijl de provincie pas volgend jaar een besluit neemt over Moerdijkse Hoek? Het is toch hopelijk in Den Bosch bekend dat de gemeenteraad van Moerdijk unaniem tegen de ontwikkelingen is?
Zo een presentatie wekt andermaal de indruk dat alles al in kannen en kruiken is. ‘Zie je wel, alles is al geregeld!’, klonk het sceptisch in het Moerdijkse gemeentehuis. Juist waar een provincie een omstreden project wil realiseren, is een zorgvuldig gekozen procedure van levensbelang.
Keer op keer toont de provincie aan daar geen kaas van te hebben gegeten. Met de bijzonder eenzijdige ‘informatie’ aan de burgers in een huis-aan-huisblad joeg de provincie de tegenstanders al tegen zich in het harnas.
Nu, met zo’n voorbarige presentatie, gebeurt hetzelfde. Het volk wordt een lekkere worst voorgehouden, maar het hoeft hem niet. Het is jammer dat de provincie de sympathieke en alom geprezen architect Ashok Bhalotra gebruikt om de kastanjes uit het vuur te halen.

Artikel BN/De Stem: Industrie over Pelgrimsdijk heen

Door Henk den Ridder
Woensdag 18 december 2002 – ZEVENBERGEN – Wat stedenbouwkundige Ashok Bhalotra betreft, blijft de Pelgrimsdijk niet langer de uiterste zuidelijke grens van het industrieterrein.
Uit de drie varianten die de specialist van Kuiper Compagnons heeft gemaakt voor de Moerdijkse Hoek blijkt dat de specialist zich niet heeft gestoord aan de afspraak over die begrenzing. In alle varianten vult hij elke vierkante meter tussen de rijkswegen 16 en 17, de Achterdijk en de Koekoeksedijk. Volgens Bhalotra betekent een duurzaam vernieuwend bedrijventerrein dat in de oksel van de A16 en de A17 de ecologie (natuur), de economie (bedrijven) en sociaal-maatschappelijke factoren (de mens) optimaal naast elkaar kunnen bestaan.
Dus tussen de bedrijfspanden moet plaats zijn voor de natuur. Het geheel moet zo fraai zijn aangelegd dat de fietspaden door de Moerdijkse Hoek veel recreanten zullen trekken. Bij de bouw van bedrijven moeten de nieuwste en meest verregaande technieken niet worden geschuwd.
Bhalotra wil de bestaande dijkenstructuur niet aantasten. De Pelgrimsdijk, de Achterdijk, de Lapdijk, de Nieuwe Weg en de Arenbergsesingeldijk blijven herkenbare dijklichamen. In het gisteren gepresenteerde rapport worden ze cultuurhistorisch waardevolle dijken genoemd. Wat opvalt, is de hoge grondwaterstand in het gebied. Het hele terrein moet worden gedraineerd.
Kuiper Compagnons heeft een eerste schets gemaakt voor een industrieterrein – Bhalotra spreekt consequent van ‘bedrijventerrein’ – van bruto 600 ha en een 300 ha bruto voor glastuinbouw. Het terrein wordt uitgegeven in kavels tot maximaal 5 ha. Voor de allerzwaarste industrie (petrochemie) is geen plaats.
De volgende bedrijfstypen zijn volgens de stedenbouwkundige wel geschikt voor Moerdijk II: procesindustrie, transportbedrijven, (fijn)chemie, hightech bedrijven, metaalindustrie en recyclingbedrijven. Om het terrein te ontsluiten, ziet Bhalotra veel in alternatief vervoer. Zoals een web van (snel)fietsroutes tussen Zevenbergen, Lage Zwaluwe en Prinsenbeek. Tussen het station in Zevenbergen en dat bij Zevenbergschen Hoek moeten semi-automatische bussen gaan rijden. Watertaxi’s vervoeren mensen tussen Dordrecht en de Moerdijkse Hoek. Op rijksweg 16 komt een speciale strook voor Moerdijk II. Het huidige spoor van en naar Moerdijk I moet plaats maken voor een goederenspoorlijn langs de A17.
Voor leefbaarheid zijn in ‘Vernieuwend duurzaam Moerdijkse Hoek, sturing van de transformatie’ ook enkele pagina’s gewijd. Als het bedrijventerrein er komt dan wordt het dorp Moerdijk volledig van de buitenwereld geïsoleerd. Om de gevolgen te verzachten, wordt rond het dorp een heel nieuw groen landschap gerealiseerd. Zevenbergen is nu nog een barriére voor de pleziervaart. Vanaf het Hollandsch Diep is doorvaart naar de Mark niet mogelijk omdat de Roode Vaart door Zevenbergen in 1970 is gedempt. Bhalotra breekt een lans voor het weer open graven van de waterloop door het centrum van Zevenbergen.
In het hele gebied moet ruimte worden gereserveerd voor waterberging. Door de verwachte stijging van de zeespiegel, door steeds meer regenval en door een steeds duidelijkere scheiding tussen een droog en een nat seizoen kan het Hollandsch Diep steeds minder worden gebruikt voor de afvoer van water. Daarom moet er ten oosten en ten zuiden van het dorp Moerdijk een grote recreatieplas komen. Ook in het zuidoosten van het terrein, tussen Achterdijk, rijksweg 16, Drielseweg en Lapdijk, dient een waterplas te worden uitgegraven.
De studies van het bureau Kuiper Compagnons hebben geleid tot drie zogeheten ideaalbeelden: het Model Central Park, het Ecopark-systeem en het Landschapspark.
De drie varianten moeten het doen zonder financieel plaatje. Wat het kost, geeft Bhalotra niet aan.

Artikel BN/De Stem: Stedenbouwkundige ontvouwt plannen: ‘Moerdijk tussen groen en water’

Door Henk den Ridder

MOERDUK – Het dorp Moerdijk komt op een eiland te liggen. Ten oosten en zuiden ervan komt een groot waterrijk natuur- en recreatiegebied. Camping Jolly kan uitbreiden en er komt een nieuw sportpark. Op de plaats van het bestaande sportcomplex in Moerdijk kunnen huizen worden gebouwd.

Zo ongeveer moet Moerdijk en zijn omgeving er in de toekomst uit komen te zien in de ogen van Ashok Bhalotra. Deze stedenbouwkundige presenteerde gisteren in het gemeentehuis in Zevenbergen zijn visie op industrieterrein Moerdijkse Hoek.
Voor het industrieterrein ontwikkelde hij drie varianten: het Central Park, bet Ecopark-systeem en bet Landschapspark. ,,Het dorp Moerdijk neemt een kwetsbare positie in‘, vindt Bhalotra. In geen van de varianten ziet de toekomst er rooskleurig uit. Moerdijk raakt ingeklemd tussen industrie, vaar- en autowegen. Daarom moet bet dorp worden gecompenseerd, zo luidde de opdracht van de provincie aan Bhalotra, werkzaam bij Kuiper Compagnons. Door een brede bufferzone aan te leggen, wordt bet dorp ‘losgemaakt’ van de omliggende industrie, aldus de stedenbouwkundige. Tussen Moerdijk en bet bestaande industrieterrein Moerdijk ligt al zo’n buffer in de vorm van een bos. Die groenzone moet worden uitgebreid tot aan de spoordijk.
Ten zuiden van de Johan Willem Frisostraat kan een groot moeras komen. De spoorlijn verdwijnt en op de spoordijk kan een recreatief voet- en fietspad richting Zevenbergen worden gemaakt. De bestaande dorpshaven wordt opgekrikt tot een volwaardige jachthaven.
De opvattingen van Ashok Bhalotra zijn niet meer dan eerste verkenningen. Zoals bekend heeft de provincie bet eindoordeel over Moerdijkse Hoek nog niet geveld. Als Provinciale Staten in 2003 besluit dat het terrein er komt, dan zijn de ideeën van Bhalotra een handvat voor het provinciebestuur.

Artikel BN/De Stem: Tumultueus begin presentatie Bhalotra

Van onze verslaggever
Woensdag 18 december 2002 – ZEVENBERGEN – Na een tumultueus begin van de bijeenkomst heeft de landschapsarchitect Ashok Bhalotra gisteravond in het gemeentehuis in Zevenbergen zijn visie op Moerdijkse Hoek geventileerd.
Gedeputeerde O. Hoes vertelde binnenkort te komen met een overzicht van beschikbare grond op industrieterrein Moerdijk I. Alle grond van ondernemingen, die niet direct voor de bedrijfsvoering nodig is, is door het Havenschap in kaart gebracht.
Gedeputeerde Janse de Jonge opende de zitting in de Moerdijkzaal. Hij vertelde dat de provinciale commissie voor de Moerdijkse Hoek onlangs had vastgesteld dat wat Moerdijk II betreft, nut en noodzaak zijn aangetoond. Daarmee stak hij de lont in het kruitvat. “U geeft een foute voorstelling van zaken”, riep het Zevenbergse raadslid C. Huijssoon. “U zegt dat Provinciale Staten vinden dat nut en noodzaak zijn aangetoond, maar dat is niet zo.”
Alle tegenstanders stonden als een blok op en verlieten de zaal. “De grote meerderheid van de gemeente is tegen Moerdijkse Hoek. De provincie heeft nog geen definitief besluit genomen en u presenteert hier de plannen al voor de invulling van het terrein. Is dat democratie?”, riep een boze tegenstander.
Bhalotra opende door uit te leggen dat hij een visie heeft ontwikkeld en plan. Gedeputeerde Staten hebben zijn visie nog niet behandeld en ook de Staten vinden er nog niets van. Een van de uitgangspunten was de schoonheid van het bestaande gebied tussen Zevenbergen, Zevenbergschen Hoek en Moerdijk. Daarom wil de toparchitect zo weinig mogelijk grond opofferen aan de industrie. Door bijvoorbeeld bedrijven te stapelen. Of door een nieuw landschap als een deken over de bedrijven heen te trekken.
“Het uitgangspunt is dat 600 ha bruto nodig is. Stel dat je de bedrijven drie hoog stapelt. Dan heb je misschien nog minder dan de helft nodig”, aldus de architect van Kuiper Compagnons.
Het publiek vroeg ook meerdere malen waarom Bhalotra zijn ideeën niet heeft losgelaten op het huidige industrieterrein Moerdijk I. “Omdat het mijn opdracht niet was”, antwoordde hij. Hij zei dat zijn visies niet integraal op Moerdijk I van toepassing kunnen zijn. Shell Moerdijk kan niet onder een landschapsdeken worden verstopt. Maar het gebruik van de grond op Moerdijk I is wel mogelijk.
Gedeputeerde Hoes – tevens voorzitter van het Havenschap Moerdijk – vertelde dat Moerdijk I ook onderwerp van studie is: “Shell Moerdijk heeft 300 ha braak liggen. Ook andere bedrijven hebben grond die ze niet gebruiken. Wij willen weten hoe we die bedrijven kunnen bewegen hun grond af te staan.” Binnenkort publiceert hij de resultaten van het onderzoek.

Artikel BN/De Stem: Landschap centraal in model Central Park

Van onze verslaggever

Woensdag 18 december 2002 – MOERDIJK – Het model Central Park kenmerkt zich door een brede, parkachtige strook die centraal door Moerdijkse Hoek van oost naar west loopt. In deze strook speelt ‘het landschap’ de hoofdrol.
Bedrijven worden er in clusters gebouwd; zo dicht mogelijk bij elkaar zodat zo weinig mogelijk grond aan het park behoeft te worden onttrokken. Een brede strook ten zuiden van de A17 is wel helemaal voor (gestapelde) industrie gereserveerd. Daar kunnen bedrijven niet alleen naast elkaar, maar ook op elkaar worden gebouwd.
Aan de zuidkant, tussen de Pelgrimsdijk en de Achterdijk, ligt een strook voor kassenbouw. Deze strook vormt het overgangsgebied naar het agrarisch landschap. Maar het leeuwendeel van Moerdijkse Hoek wordt in het model Central Park als een park ingericht. Op vier of vijf plaatsen in dat park klitten bedrijven samen tot compacte gehelen.
Rond enkele van deze clusters kunnen vestingachtige grachten worden gegraven.
Ecopark-systeem geeft de natuur alle ruimte
Van onze verslaggever
Woensdag 18 december 2002 – MOERDIJK – In het Ecoparksysteem krijgt de natuur de gelegenheid zich te ontplooien. De bestaande landschapselementen, zoals dijken en waterlopen, vormen het skelet van dit ideaalbeeld.

Het lichaam om dit skelet wordt gevormd door ‘nieuw’ landschap dat bestaat uit tweehonderd meter brede landschapzones. De ruimte tussen deze natuurstroken wordt gevuld door bedrijvigheid. De bedrijven kunnen op verschillende manieren worden gerealiseerd.
Clustergewijs (zie Central Park), als een soort landschapsdeken (zie aldaar) of met gestapelde maaivelden. Met dat laatste bedoelt Bhalotra bedrijven die op elkaar worden gebouwd, bijvoorbeeld in drie lagen met op het dak een kassencomplex. De meeste kassen worden in het zuidelijke deel van het Ecoparksysteem gebouwd. Zware industrie zit in het noorden van het terrein, net onder de A17.
Ondergrondse bedrijven in variant Landschapspark
Van onze verslaggever
Woensdag 18 december 2002 – MOERDIJK – Meest verregaande variant van Kuiper Compagnons is die van het Landschapspark.

Eenvoudig voorgesteld betekent deze opzet dat eerst een normaal bedrijventerrein wordt aangelegd. Vervolgens wordt het landschap als een deken over de bedrijven heen getrokken.
De industrie verdwijnt dus onder een nieuw landschap. Om te zorgen dat de ‘ondergrondse’ bedrijven en kantoren toch daglicht krijgen, wordt gewerkt met lichtkoepels, hoven en patio’s. Kantoren kunnen boven de landschappelijke deken uitsteken. Dwars door het terrein loopt een verdiept gelegen centrale transportas met een doorgaande weg, een waterloop en andere vervoersbanen. Deze opzet van een industrieterrein is bijzonder geschrikt voor logistieke bedrijvigheid (op- en overslag) en voor bedrijven die een stof- en trillingsvrije werkomgeving nodig hebben, aldus stedenbouwkundige Ashok Bhalotra.

Artikel BN/De Stem: Schetsen van Moerdijk II vanaf dinsdag te zien

Van onze verslaggever

Zaterdag 14 december 2002 – ZEVENBERGEN – De leefbaarheid van Moerdijk en omliggende kernen, meer waterberging en het benutten van het huidige landschap. Dat zijn de uitgangspunten voor de eerste visie van het mogelijk aan te leggen industrieterrein Moerdijkse Hoek.
De eerste tekeningen van de Moerdijkse Hoek worden dinsdag in het gemeentehuis in Zevenbergen ontvouwd.
Tijdens een door het college van Gedeputeerde Staten belegde bijeenkomst laat het bureau Kuiper Compagnons, Bureau voor Ruimtelijke Ordening en Architectuur uit Rotterdam voor het eerst zien hoe Moerdijkse Hoek kan worden ingericht. De bijeenkomst in de Moerdijkzaal in het gemeentehuis begint om 20.00 uur. Alle belanghebbenden en belangengroeperingen zijn uitgenodigd.
Oorspronkelijk zou de Provinciale Commissie van Advies voor Moerdijkse Hoek die avond vergaderen. Maar dat gaat niet door. In plaats daarvan laten Gedeputeerde Staten zich informeren over de ‘ruimtelijke invulling’. De bijeenkomst is openbaar en er is gelegenheid tot het stellen van vragen.
De presentatie van Kuipers Compagnons is in handen van de stedenbouwkundige Ashok Bhalotra. Hij verwierf wereldfaam met de ontwikkeling van de nieuwbouwwijk Kattenbroek in Amersfoort. Ook werkte hij als architect mee aan de reconstructie van het Chasséterrein in Breda.
De avond wordt voor de commissie van Advies voor Moerdijkse Hoek georganiseerd door Gedeputeerde Staten. Dat wil niet zeggen dat GS het met de gepresenteerde visie eens zijn. De besluitvorming vindt volgend jaar in Den Bosch plaats.
Woensdag is er weer een avond rond Moerdijkse Hoek in het gemeentehuis. Dan staat de Startnotitie van de Milieu Effecten Rapportage centraal. Belanghebbenden kunnen schriftelijk en mondeling reageren op die Startnotitie. De informatie- en inspraakavond begint om 19.30 uur.